10/11/2020

Śladami historii - wiatrak w Dębem

Podczas kolejnej podróży po historycznych obiektach gm. Lubasz warto bliżej przyjrzeć się wiatrakowi w Dębem. Choć jego historia jest dość dobrze opisana i udokumentowana to w związku ze zbliżającą się kolejną rocznicą odzyskania niepodległości warto przypomnieć losy właścicieli oraz samego obiektu.
Pierwotnie wiatrak znajdował się w Oporowie koło Wronek i został zakupiony przez Kazimierza Szczepskiego w pierwszej połowie XIX wieku dla jednego ze swoich synów, Nikodema. W tym miejscu należy przypomnieć, że w owym czasie Polska znajdowała pod panowaniem trzech mocarstw, a region wielkopolski był autonomicznym księstwem wchodzącym w skład Prus. Jednak status księstwa i brak własnego państwa skłonił mieszkańców tych ziem do zrywu niepodległościowego i przyłączenia się do „Wiosny Ludów”, która objęła swym zasięgiem prawie całą Europę. Właśnie te wydarzenia, a właściwie czynny w nich udział jednego z synów Kazimierza Szczepskiego doprowadził do zmiany krajobrazu Dębego.
Rodzina Szczepskich za czynny udział w „Wiośnie Ludów” oraz za patriotyczną postawę zmuszona została do opuszczenia Oporowa. Wiatrak został rozebrany i w ciągu jednej nocy przeniesiony w nowe miejsce. Ze względów narodowościowych oraz ukształtowania terenu zdecydowano się ulokować go na morenowych wzgórzach nieopodal Czarnkowa, a dokładnie na najwyższym wzniesieniu obecnego powiatu czarnkowsko - trzcianeckiego znajdującego się przy drodze Lubasz – Czarnków.
W 1889 wiatrak zakupił młynarz Marcin Szypa, który produkował tu słynną na całą okolicę kaszę. Trudne i zawiłe losy Polski doprowadziły do kolejnych zmian. W czasie II wojny światowej zarządzał nim Beniamin Bryksa, który ze względu na niewłaściwe użytkowanie obiektu doprowadził do dewastacji części wyposażenia. Po wojnie cały majątek stał się na powrót własnością Państwa Szypów, którzy prowadzili działalność do 1950 r.
W lipcu 2010 roku, dzięki staraniom władz gm. Lubasz oraz dotacjom unijnym, dziewiętnastowieczny zabytek został zakupiony od Pana Tomasza Szypy. W chwili obecnej stanowi własność Gminnego Ośrodka Kultury w Lubaszu i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu gminy.
Marcin Dudziak
GOK Lubasz

 

 

Menu